Bij veel zeilboten met een doorgestoken mast ontstaat na verloop van tijd lekkage rond de mastdoorvoer. Water dat via de mastkraag naar binnen loopt kan in de kajuit terechtkomen, met natte kussens, vochtige betimmering en uiteindelijk zelfs schade aan de constructie als gevolg.
Traditioneel wordt de ruimte tussen mast en dek afgedicht met houten mastwiggen en een mastboot van rubber of tape. In de praktijk blijken deze oplossingen vaak tijdelijk. Wiggen kunnen loskomen, tape veroudert en een mastboot moet regelmatig worden vervangen.
Een alternatief dat de laatste jaren steeds vaker wordt toegepast is Spartite. Dit systeem vervangt de traditionele mastwiggen door een flexibele polymeerplug die precies rond de mast wordt gevormd. Het resultaat is een duurzame, waterdichte afdichting met minder onderhoud.
In dit artikel leggen we uit wat Spartite is, hoe het werkt en hoe je het installeert.
Het probleem van lekkende mastdoorvoeren
Bij zeilboten met een doorgestoken mast (keel-stepped mast) loopt de mast door het dek en staat deze op de kiel of een mastvoet in de romp. Rond de mast bevindt zich in het dek een opening, meestal een mast collar of mastkraag, die de mast begeleidt en ondersteunt.
Tussen mast en mastkraag zit altijd ruimte. Die ruimte is nodig voor:
- montage en demontage van de mast
- het stellen van de mastpositie
- beweging van de mast tijdens het zeilen
Die ruimte moet echter ook waterdicht worden afgesloten.
Traditionele oplossing: houten mastwiggen
Bij veel boten gebeurt dit met houten wiggen die rond de mast worden geslagen. Deze wiggen centreren de mast en vullen een deel van de opening.
Hoewel dit systeem al decennia wordt gebruikt, heeft het duidelijke nadelen:
- wiggen kunnen loskomen of verschuiven
- ze verdelen de druk niet gelijkmatig
- ze vereisen vaak regelmatig opnieuw stellen
Daarnaast zijn de wiggen zelf meestal niet waterdicht. Daarvoor wordt een tweede afdichting gebruikt.
Mastboot en tape
Om water buiten te houden wordt rond de mast vaak een mastboot geplaatst. Dat is een rubberen manchet die met tape of klemmen rond de mast wordt bevestigd.
Ook deze oplossing heeft beperkingen:
- rubber veroudert door UV en temperatuur
- tape moet regelmatig worden vervangen
- kleine beschadigingen leiden snel tot lekkage
Veel zeilers kennen het resultaat: een mastdoorvoer die steeds opnieuw moet worden afgedicht.
Wat is Spartite?
Spartite is een gepatenteerd mast wedge replacement system dat speciaal is ontwikkeld voor zeilboten met een doorgestoken mast.
Het systeem bestaat uit een tweecomponenten polymeer dat in vloeibare vorm wordt gegoten in de ruimte tussen mast en mastkraag. Tijdens het uitharden vormt het materiaal een flexibele plug die perfect rond de mast past.
Deze plug vervangt:
- houten mastwiggen
- een deel van de afdichting met tape of rubber
De plug blijft flexibel en werkt tegelijkertijd als:
- afdichting
- ondersteuning
- demping voor de mast
Een belangrijk detail is dat Spartite niet permanent aan het dek hecht. Door een release agent op de mastkraag aan te brengen kan de plug later weer worden verwijderd wanneer de mast wordt gestreken.
Hoe Spartite werkt
Het principe van Spartite is relatief eenvoudig.
De vloeibare polymeer wordt gegoten in de ruimte tussen:
- de mast
- de mastkraag in het dek
Na het uitharden ontstaat een flexibele ring rond de mast.
Perfecte pasvorm
Omdat het materiaal ter plaatse wordt gegoten, vormt het exact de vorm van:
- de mast
- de mastdoorvoer
Dit zorgt voor een volledige afdichting zonder kieren of openingen.
Flexibel materiaal
Spartite blijft na uitharding licht flexibel. Dat heeft twee voordelen:
- Beweging van de mast wordt opgevangen
- De plug werkt als een dempend element
Hierdoor worden schokken en belasting op het dek verminderd.
Hecht aan de mast, niet aan het dek
Tijdens de installatie wordt de binnenzijde van de mastkraag ingesmeerd met vaseline of een andere release agent.
Daardoor:
- hecht Spartite aan de mast
- maar niet aan het dek
Wanneer de mast later wordt verwijderd, komt de Spartite plug samen met de mast omhoog. Na het terugplaatsen van de mast kan dezelfde plug opnieuw worden gebruikt.
Voordelen van Spartite
In vergelijking met traditionele oplossingen heeft Spartite een aantal duidelijke voordelen.
Betere waterdichtheid
Omdat Spartite de volledige ruimte tussen mast en dek vult, ontstaat een doorlopende afdichting rond de mast. Water kan niet via kleine openingen naar binnen sijpelen.
Minder onderhoud
Een mastboot of tape-afdichting moet vaak jaarlijks worden vernieuwd. Spartite gaat meerdere jaren mee zonder onderhoud.
Gelijkmatige ondersteuning van de mast
In plaats van enkele houten wiggen ondersteunt Spartite de mast over de volledige omtrek. Dat zorgt voor een gelijkmatige verdeling van krachten.
Herbruikbaar
Wanneer de mast wordt gestreken, kan de Spartite plug eenvoudig worden verwijderd en later opnieuw worden geplaatst.
Nette afwerking
Na uitharding kan Spartite worden:
- bijgesneden
- geschuurd
- geschilderd
Veel booteigenaren schilderen de plug in de kleur van het dek, waardoor een strak resultaat ontstaat.
Waar Spartite wordt toegepast
Spartite is bedoeld voor zeilboten met een doorgestoken mast. Bij deze constructie is de mastdoorvoer door het dek een kritisch punt voor waterdichtheid.
Typische toepassingen zijn:
- toerzeilboten
- offshore zeilboten
- refits van oudere boten
- boten met terugkerende lekkage rond de mast
Het systeem wordt vaak toegepast bij boten waarbij de mastkraag een vast onderdeel van het dek vormt.
Wat zit er in een Spartite kit
Spartite wordt geleverd als complete kit. In de verpakking zitten meestal:
- twee componenten van het polymeer
- mengbekers
- roerstokjes
- handschoenen
- installatie-instructies
Voor de installatie heb je daarnaast nog een paar eenvoudige hulpmiddelen nodig:
- masking tape
- acetone of alcohol voor schoonmaken
- vaseline als release agent
- foam en klei voor de onderste afdichting
Spartite installeren: stap voor stap
De installatie van Spartite bestaat uit een aantal duidelijke stappen. Goede voorbereiding is daarbij belangrijk, omdat de verwerkingstijd van het materiaal relatief kort is.
Stap 1 – Voorbereiding
Begin met het schoonmaken van de mast en de mastdoorvoer.
Verwijder:
- oude tape
- kitresten
- vuil en vet
Een schone ondergrond zorgt voor een beter resultaat.
Stap 2 – Onderste dam maken
Voordat Spartite wordt gegoten moet de opening onder de mast worden afgesloten.
Dit gebeurt meestal met:
- stukken foam rond de mast
- afdichting met boetseerklei
Het doel is een tijdelijke dam te maken die voorkomt dat Spartite naar beneden in de kajuit loopt.
De afdichting moet volledig dicht zijn voordat het gieten begint.
Stap 3 – Release agent aanbrengen
Smeer een dunne laag vaseline op de binnenzijde van de mastkraag.
Dit voorkomt dat Spartite aan het dek vastplakt.
Belangrijk: breng de vaseline alleen aan op het dekdeel, niet op de mast.
Stap 4 – Bovenste dam maken
Rond de mast wordt een dam gemaakt met masking tape.
De tape wordt zodanig aangebracht dat een kleine rand ontstaat boven de mastkraag. Hierdoor ontstaat een vorm waarin het Spartite kan worden gegoten.
Zorg dat de tape glad en zonder rimpels wordt aangebracht. Oneffenheden in de tape kunnen later zichtbaar blijven in het materiaal.
Stap 5 – Spartite mengen
Spartite bestaat uit twee componenten die vlak voor gebruik worden gemengd.
Het mengen gebeurt in een paar stappen:
- componenten samenvoegen
- grondig roeren
- ook langs de randen en bodem van de beker schrapen
De verwerkingstijd na het mengen is beperkt, dus werk zorgvuldig maar vlot.
Stap 6 – Spartite gieten
Het gemengde materiaal wordt langzaam in de opening rond de mast gegoten.
Vul de ruimte tot iets boven het niveau van het dek. Dat zorgt voor een betere afdichting.
Als er te weinig materiaal is, kan later nog extra Spartite worden toegevoegd. Het nieuwe materiaal hecht goed aan het bestaande.
Uitharding en afwerking
Na het gieten begint Spartite uit te harden.
Uithardingstijd
De eerste huidvorming treedt meestal op na 3 tot 4 uur. Vanaf dat moment is het materiaal beschermd tegen stof en lichte regen.
Voor volledige uitharding gelden ongeveer de volgende tijden:
- boven 25 °C: circa 3 dagen
- tussen 10 en 25 °C: circa 5 dagen
Bij lagere temperaturen kan extra warmte nodig zijn om het proces te laten verlopen.
Tape verwijderen
Wanneer Spartite volledig is uitgehard kan de tape rond de mast worden verwijderd. De randen van de plug kunnen indien nodig worden bijgesneden met een scherp mes.
Schilderen
Veel booteigenaren kiezen ervoor om Spartite te schilderen.
Een paar lagen kunststofverf of dekverf zorgen voor:
- bescherming tegen UV
- een nette uitstraling
Sommigen brengen rondom nog een dunne kitrand aan voor een extra strakke overgang naar het dek.
Praktische tips voor een goede installatie
Een paar eenvoudige aandachtspunten kunnen het verschil maken tussen een goede en een perfecte installatie.
- Controleer de onderste dam zorgvuldig
Een kleine opening kan ervoor zorgen dat Spartite naar beneden lekt. - Lees de instructies vooraf volledig door
Na het mengen van de componenten is er weinig tijd om nog aanpassingen te doen. - Werk netjes met de tape dam
Rimpels in de tape kunnen zichtbaar worden in het uiteindelijke oppervlak. - Bereken het volume vooraf
De benodigde hoeveelheid Spartite kan meestal worden berekend op basis van de diameter van de mast en de opening.
Onderhoud en levensduur
Een Spartite plug kan jarenlang meegaan zonder onderhoud.
Wanneer de mast wordt gestreken, bijvoorbeeld voor winterstalling of transport, kan de plug eenvoudig worden verwijderd. Omdat Spartite niet aan het dek hecht, blijft de plug meestal aan de mast zitten.
Na het terugplaatsen van de mast kan dezelfde plug opnieuw worden gebruikt.
In de praktijk betekent dit dat veel booteigenaren jarenlang geen onderhoud meer hebben aan de mastdoorvoer.
Spartite koop je snel en voordelig bij SailSupply
Conclusie
Lekkage rond de mastdoorvoer is een veelvoorkomend probleem bij zeilboten met een doorgestoken mast. Traditionele oplossingen zoals houten mastwiggen en mastboots werken vaak tijdelijk en vereisen regelmatig onderhoud.
Spartite biedt een alternatief dat:
- een volledige afdichting rond de mast vormt
- de mast gelijkmatig ondersteunt
- jarenlang meegaat
- eenvoudig opnieuw kan worden gebruikt bij het strijken van de mast
Voor veel zeilers is Spartite daardoor een praktische upgrade die zorgt voor een droge kajuit en minder onderhoud aan de mastdoorvoer.
Bekijk ook onderstaande YouTube filmpjes van het gebruik van Spartite om een waterdichte mastdoorvoor te creëren.